Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
5 / 10 / 2024

Παρακινημένος από το Eons of the Night, που διάβασα πρόσφατα, αποφάσισα να ξαναδιαβάσω τις ιστορίες με τον Kull. Τις είχα διαβάσει παλιότερα, σε μετάφραση· αλλά το να τις διαβάζεις στη γλώσσα τους προφανώς δεν είναι το ίδιο πράγμα. Επιπλέον, δεν τις θυμάμαι και τόσο καλά (ελάχιστα μόνο), γιατί τις είχα διαβάσει πολύ μικρός: στοίχημα αν ήμουν 15 χρονών τότε.

Και, διαβάζοντας τώρα για τον Kull, παρατηρώ, γι'ακόμα μια φορά, την εμμονή του RE Howard με τους βαρβάρους. Αυτή η εμμονή παρουσιάζεται και στο Eons of the Night, όπως, φυσικά, και στις ιστορίες με τον Conan (αν και εκεί, ίσως, όχι σε τέτοιο βαθμό). Στον Kull και στο Eons of the Night (ειδικά στις ιστορίες του που διαδραματίζονται σε αρχαϊκούς κόσμους) αυτή η εμμονή με τον βαρβαρισμό είναι πολύ έντονη.

Και αναρωτιέμαι δύο πράγματα.

Ένα: πώς ο Howard την απέκτησε. Ναι μεν ήταν από το Τέξας, αλλά ακόμα κι εκείνη την εποχή εκεί δεν ήταν και τόσο βάρβαροι!

Δύο: πού αλλού έχω συναντήσει κάτι τέτοιο. Σε ποιον άλλο συγγραφέα. Σε κανέναν, βασικά. Δε θυμάμαι να έχω συναντήσει κανέναν άλλο συγγραφέα με τέτοια εμμονή για τον βαρβαρισμό.

Ο βάρβαρος του Howard είναι ο ιδανικός βάρβαρος. Είναι καλύτερος από τον πολιτισμένο άνθρωπο από κάθε άποψη. Είναι πιο δυνατός και πιο γενναίος. Αλλά όχι μόνο αυτό: είναι και πιο ηθικός και πιο καλός. Καλός; Ναι, φυσικά. Όταν ο πολιτισμένος σκοτώνει αθώους για κάποιο ιδιοτελή σκοπό, ο βάρβαρος διαφωνεί και αντιδρά. Ο βάρβαρος είναι πιο αγνός και πιο αληθινός.

Στην περίπτωση του Kull, δε, δεν είναι μόνο αυτό: είναι και φιλόσοφος! Ο Kull είναι ένας βάρβαρος φιλόσοφος. Συνεχώς αμφισβητεί τα πάντα, και ψάχνεται με το ποιος είναι και τι είναι το σύμπαν και όλ’ αυτά. Σε εκπλήσσει... ειδικά για βάρβαρος. Αυτός δεν είναι βάρβαρος. Είναι βαρβαρόσοφος.

Αξιοσημείωτο, μάλιστα, ότι ο Howard φαίνεται να κάνει μια διάκριση ανάμεσα στον βάρβαρο (barbarian) και στον άγριο (savage). Το λέει στο Marchers of Valhalla (μια ιστορία του Eons of the Night), ότι άλλο βάρβαρος άλλο άγριος.

Ο βάρβαρος είναι παιδί της φύσης, είναι ο εαυτός του. Ο άγριος είναι κι αυτός, κατά μία έννοια, παρακμιακός όπως ο πολιτισμένος.

Ο Howard δεν αναφέρεται πουθενά στον «ευγενή άγριο» (noble savage). Αναρωτιέμαι αν καν ήξερε γι’αυτόν. Αλλά όλοι του οι βάρβαροι ήρωες είναι, κατά βάση, ευγενείς άγριοι. Ή, μάλλον, ευγενείς βάρβαροι.

Είναι συναρπαστικό να παρατηρείς τη μανία αυτού του συγγραφέα με το συγκεκριμένο concept.

 

 

Επίσης . . .

Γιατί Δεν μας Αρέσει η Παράδοσή μας;


Οι συγγραφείς φανταστικής λογοτεχνίας, στην Ελλάδα, έχουν αρκετές φορές κατηγορηθεί από διάφορους ότι δεν τους αρέσει η ελληνική παράδοση, ότι δεν τη χρησιμοποιούν μέσα στις ιστορίες τους αλλά χρησιμοποιούν την «ξένη» παράδοση.

Ή, μάλλον, αυτό είναι αρκετά γενικό· δεν ισχύει για όλους τους συγγραφείς φαντασίας στην Ελλάδα. Υπάρχουν και ορισμένοι που, φανατικά μάλιστα, γράφουν ιστορίες με έντονη βάση στην ελληνική παράδοση. Αλλά το κάνουν μόνο ορισμένοι, και καλό είναι αφού τους αρέσει. Όμως δεν το κάνουν όλοι, και όσοι δεν το κάνουν έχουν συχνά μπει στο στόχαστρο. Έχουν ακουστεί διάφορα άσχημα λόγια, ότι δεν είναι «αρκετά ελληνικά» αυτά που γράφουν, ότι «δεν τους αρέσει η Ελλάδα», ότι «είναι ξενόφερτη η θεματολογία τους», και παρόμοια μαργαριτάρια.

Κάποιοι φαίνεται να νομίζουν ότι, αν είσαι Έλληνας, πρέπει συνέχεια να γράφεις για τον Δία και τον Ηρακλή, για την Ελληνική Επανάσταση, ή για την καταστροφή της Σμύρνης· για τη Χούντα, για τον Εμφύλιο, ή για την Αντίσταση. Οτιδήποτε άλλο απαγορεύεται! Αν είσαι Έλληνας. Αν είσαι ξένος, εντάξει, όλα καλά· γράψε ό,τι γουστάρεις, βρε αδελφέ. Αλλά, αν είσαι Έλληνας, πρέπει να έχεις περιορισμένη θεματολογία. Για κάποιο μυστηριώδη λόγο.

Αυτό, βέβαια, πάει κόντρα στη νοοτροπία της φανταστικής λογοτεχνίας που – όπως το βλέπω εγώ, τουλάχιστον – είναι να εξερευνάς συνεχώς καινούργια πράγματα και καινούργιες ιδέες.

Εννοείται πως είναι προκατειλημμένο και κακόηθες να κατηγορεί κανείς τους συγγραφείς φαντασίας ότι αυτά που γράφουν «δεν είναι αρκετά ελληνικά», όμως κανείς δεν φαίνεται να αναρωτιέται γιατί αυτοί οι συγγραφείς δεν χρησιμοποιούν την ελληνική παράδοση στη λογοτεχνία τους.

[Συνέχισε να διαβάζεις]

 

Επιλογές Ιουλίου (21/7)


αμφιλεγόμενα κινούμενα σχέδια, και The New Northland (του Louis Pope Gratacap – 1915), και Jasmine Becket-Griffith & David Van Gough (παραμυθένια, νεκροσουρεαλιστική τέχνη), και ελληνικοί μύθοι σε ταινίες, και The Cube (του Jim Henson – 1969), και η λεηλασία της επιστημονικής φαντασίας (από τους σύγχρονους τεχνολογικούς γίγαντες), και The Cosmic Dope (φιλμ ΕΦ μικρού μήκους), και Δαιμονικά, Χίμαιρες, & το Γκροτέσκο στη Γαλλική Γοτθική Γλυπτική, και το Ατελιέ Heinrichs & Bachmann (εξώφυλλα για βιβλία φαντασίας: ’60–’80), και Clifford D. Simak (μυθιστορήματα ηρωικής φαντασίας), και Bob Peak (τέχνη από την ταινία Excalibur), και Sweets to the Sweet (ο Robert Bloch στην οθόνη), και Richard Powers (ψυχεδελικοσουρεαλιστική τέχνη εξώφυλλων φαντασίας), και: ακόμα περισσότερα στο LinX...

 

Η Πολιτική της Φανταστικής Λογοτεχνίας


Η φανταστική λογοτεχνία είναι γεμάτη μονάρχες, ευγενείς, και αριστοκρατία. Το ίδιο (παραδόξως;) ισχύει και για την επιστημονική φαντασία (ή, μήπως, θα έπρεπε απλά να την πούμε φαντασία στο διάστημα;), όπως στο Dune του Herbert, ή, για ένα ακόμα πιο παλιό παράδειγμα, όπως στο Princess of Mars και τις συνέχειές του, του Burroughs. Σε όλα αυτά τα βιβλία έχουμε βασιλιάδες και βασίλισσες, πρίγκιπες και πριγκίπισσες, και κάθε είδους τρελό ή ηρωικό αριστοκράτη.

Πολλοί έχουν – εύλογα, ίσως – αναρωτηθεί γιατί. Γιατί, βρε παιδιά, τόση αριστοκρατία στη φανταστική λογοτεχνία; Γιατί ένα τέτοιο ξεπερασμένο πολιτικό σύστημα;

Για το Dune, συγκεκριμένα, είχα διαβάσει κάποιον να σχολιάζει ότι η κοινωνία του είναι «οπισθοδρομική». Και ίσως όντως να είναι... Δηλαδή, αναλογιστείτε: αυτοί οι άνθρωποι ταξιδεύουν στο διάστημα, αλλά ακόμα έχουν δούκες και βαρόνους; Δεν έχουν αντιληφτεί την έννοια της δημοκρατίας; Μαλάκες είναι;

Δε νομίζω, όμως, ότι όσοι σκέφτονται έτσι σκέφτονται σωστά ακριβώς. Η φανταστική λογοτεχνία (περιλαμβάνοντας και αυτή που είναι στο διάστημα, ή σε άλλους πλανήτες) δεν υποτίθεται ότι είναι για να σχολιάσει την κοινωνία, ή για να μεταδώσει κοινωνικές ή πολιτικές αξίες. Ανέκαθεν ο σκοπός της φανταστικής λογοτεχνίας ήταν να μας κάνει να βιώσουμε συναρπαστικές περιπέτειες σε μαγευτικούς κόσμους.

Και δεν μπορείς να το κάνεις αυτό με δημοκρατικό πολίτευμα, ρε άνθρωπε; Γιατί;

[Συνέχισε να διαβάζεις]